ಬೂದಿಹಾಳ–ಪೀರಾಪುರ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (LIS): ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು – ರೈತರ ಕನಸು ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಲ್ಲ, ಅದು ಬದುಕಿನ ಆಧಾರ. ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುದ್ದೆಬಿಹಾಳ( ತಾಳಿಕೋಟಿ ) ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಗೂ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋರಾಪುರ ಮತ್ತು ಶಹಪುರ ಮತಕ್ಷೇತ್ರದ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಇಂದಿಗೂ ಮಳೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಳೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಂದರೆ ಬದುಕು ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಕೈಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಲ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ವಲಸೆ – ಇದೇ ಈ ಭಾಗದ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೂದಿಹಾಳ–ಪೀರಾಪುರ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (Lift Irrigation Scheme – LIS) ಈ ಭಾಗದ ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು. ಬಸವಸಾಗರ–ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಬರಗಾಲ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಈ ಯೋಜನೆ, ರೈತರ ಬದುಕಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಿದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಯೋಜನೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಈಗ ರೈತರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದೆ – ಈ ಯೋಜನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕನಸು ನನಸಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಯೋಜನೆಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ:
ಬೂದಿಹಾಳ–ಪೀರಾಪುರ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಭಾಗ್ಯ ಜಲ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (KBNL) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಕೃಷ್ಣಾ ಮೇಲ್ದಂಡೆ ಯೋಜನೆ (UKP) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ:
-
ಬರಪೀಡಿತ ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ನೀರು ತಲುಪಿಸುವುದು
-
ವಿಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಂಚಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮನ್ಯಾಯ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ
-
ಮಳೆ ಅವಲಂಬಿತ ಕೃಷಿಯಿಂದ ರೈತರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು
-
ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
ಪಕ್ಕದ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ UKP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತಿದ್ರೂ, ಮುದ್ದೆಬಿಹಾಳ,( ತಾಳಿಕೋಟಿ ) ಶೋರಾಪುರ ಮತ್ತು ಶಹಪುರ ಮತಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಅಸಮಾನತೆ ನಿವಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ನೀರಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ:
ಈ ಯೋಜನೆಯ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯ. ಸಿದ್ದಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಲಿಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳು:
-
ಸುಮಾರು 463 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಇಂಟೇಕ್ ಕಾಲುವೆ
-
ಜಾಕ್ವೆಲ್–ಕಮ್–ಪಂಪ್ ಹೌಸ್
-
ಬೃಹತ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಮೇನ್ ಮತ್ತು ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಜಾಲ
-
SCADA ಆಧಾರಿತ Pipe Distribution Network (PDN)
ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನೀರಿನ ವಿತರಣೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಯೋಜನೆಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಿವರಗಳು:
-
ನೀರಾವರಿ ಗುರಿ: ಸುಮಾರು 17,805 ರಿಂದ 20,243 ಹೆಕ್ಟೇರ್
-
ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ: 2.22 ರಿಂದ 3.78 TMC
-
ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ:
-
ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ₹550 ಕೋಟಿ
-
ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ₹1,060 ಕೋಟಿ
-
-
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂದಾಜು: ₹636.9 ಕೋಟಿ
-
ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಅವಧಿ (ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ): 18 ತಿಂಗಳು
ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ 5,600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೇರ ಲಾಭ ದೊರೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ ಇನ್ನೂ ಬೇರೆಯದೇ ಚಿತ್ರ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶ: ಯಾರ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ನೀರು ಬರಬೇಕು?
ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ 👇
ಕರೆಕಲ್ಲ, ಮಾರಲಭಾವಿ, ಗುಳಬಾಳ, ಯಾಳಗಿ, ಕೆಂಭಾವಿ, ಬೇವಿನಾಳ, ಚಿಂಚೋಳಿ, ಮುನೀರ್ ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ, ತಳ್ಳಳ್ಳಿ,ದೊರನಹಳ್ಳಿ, ಅಮಲಿಹಾಳ, ಐನಾಪುರ, ಮಲ್ಕಾಪುರ, ಆಲ್ಹಾಳ, ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ, ಕರೀಭಾವಿ, ಅಗ್ನಿ, ಹಂದ್ರಾಳ, ಮುದನೂರ್k, ಮುದನೂರB, ಸದಬ. ಗುಂಡಲಗೇರಾ, ಕೋಳಿಹಾಳ, ಹಗರಟಗಿ,ಮಾಳನೂರ,ರಾಜ ಕೂಳೂರ್, ತೀರ್ಥ, ಬುದಿಹಾಳ, ಪತ್ತೇಪುರ, ಅಕ್ಕಿಹಾಳ ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಮಗಳು
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮಗಳ ರೈತರು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ:
ಯೋಜನೆ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವಿತ್ತು.
“ಇನ್ನು ಮಳೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ”,
“ಹತ್ತಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು”,
“ಸಾಲದ ಚಿಂತೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ”
ಎಂಬ ಕನಸುಗಳು ರೈತರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದವು.
ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ:
-
ಕಾಮಗಾರಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ
-
ಹಲವೆಡೆ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಕೆಲಸ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತಿದೆ
-
ಕೆಲವೇ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀರು ತಲುಪುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
-
ಬಹುತೇಕ ರೈತರ ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಟೆಂಡರ್ಗಳೇ ಆಗಿಲ್ಲ
ಇದರಿಂದ ಯೋಜನೆಯ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡಿವೆ.
ಅಮೃತ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಕಳಪೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರೋಪ:
ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರ ಪ್ರಕಾರ, ಯೋಜನೆಯ ಕಾಮಗಾರಿ ಅಮೃತ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಟೆಂಡರ್ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರೈತರ ಆರೋಪಗಳು:
-
ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲದ ಪೈಪ್ಗಳ ಬಳಕೆ
-
ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಡಿಪಾಯವಿಲ್ಲ
-
ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ
-
ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕೊರತೆ
ಇದರಿಂದ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳು ಪದೇಪದೇ ಒಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಒಡೆದು ರೈತರ ಜಮೀನು ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದೆ
ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಒಡೆದು ನೀರು ಹರಿದು:
-
ಹೊಲದ ಮಣ್ಣು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ
-
ಬೆಳೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಿದೆ
-
ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ
ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಿದರೆ “ನೋಡೋಣ”, “ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ” ಎಂಬ ಉತ್ತರಗಳೇ ಸಿಗುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ರೈತರ ಅಳಲು.
ಅಕ್ರಮ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಆರೋಪ:
ಹಣದ ಅಮಿಷೆಗಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಆಯ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ:
-
ಕೆಲ ರೈತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀರು
-
ಬಹುಮತ ರೈತರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ
-
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ
ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆ ಕನಸು ನನಸಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಂದು ಈ ಭಾಗದ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ:
“ಈ ಯೋಜನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ರೈತರ ಬದುಕು ಬದಲಿಸುವುದಾ, ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುವುದಾ?”
ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ:
-
ಕಳಪೆ ಕಾಮಗಾರಿಯ ತನಿಖೆ
-
ಅಕ್ರಮ ಪೈಪ್ಲೈನ್ ತೆರವು
-
ಕಾಮಗಾರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನೆ
-
ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ
-
ಉಳಿದ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಟೆಂಡರ್
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ:
ಬೂದಿಹಾಳ–ಪೀರಾಪುರ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ ಸಾವಿರಾರು ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕನಸು. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ಕಾಗದದಲ್ಲಿನ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿದೆ.
👉 ಯೋಜನೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ,
👉 ರೈತರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾಗಿ ಹರಿಯಬೇಕು.
ಅದೇ ಈ ಭಾಗದ ರೈತರ ಏಕೈಕ ಆಶಯ.
ಇದೆ ರೀತಿಯ ರೈತರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಈ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದಾದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಇತರ ರೈತ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿದರೆ ರೈತರ ಬದುಕು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.